Νίκου Ζαχαριάδη: Ο αληθινός Παλαμάς

Η μελέτη του Νίκου Ζαχαριάδη για τον ποιητή Κωστή Παλαμά (κριτική ανάλυση του ποιήματός του «Δωδεκάλογος του Γύφτου»), γράφτηκε από τις 20 του Γενάρη μέχρι τις 15 του Μάρτη 1937 στις φυλακές της Κέρκυρας. Όπως φαίνεται και στα αποσπάσματα παρακάτω, η εργασία του Ζαχαριάδη σταμάτησε αναγκαστικά πριν ολοκληρωθεί, όταν οι δεσμοφύλακες του αφαίρεσαν τα βιβλία-βοηθήματά του. Τότε ο συγγραφέας προχώρησε στο κλείσιμο διατυπώνοντας τα τελικά συμπεράσματα.

Τα μεγάλα ιδανικά

«Τα μεγάλα ιδανικά, όταν ανθίζουν και ζουν στο σπίτι του καθενός, ο ποιητής τους χτίζει παλάτια. Τα μεγάλα εθνικά ιδανικά, όταν ξεπέφτουν και ο καθένας τα διώχνει από το σπίτι του, ο ποιητής τα παίρνει στο καλύβι του και άσυλο τους δίνει.»

Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα!

Με το «εγερτήριο»  σάλπισμα του ΕΑΜίτη ποιητή Αγγελου Σικελιανού πάνω από τη σορό του, ο ελληνικός λαός αποχαιρέτησε, στις 28 Φεβρουαρίου του 1943 τον πρωτοπόρο ποιητή του  Κωστή Παλαμά, ψάλλοντας σύσσωμοι μπροστά στους κατακτητές τον Εθνικό Υμνο. Ήταν ο επικήδειος, που συμπύκνωσε μέσα σε λίγους στίχους τη φωνή ολόκληρης της Ελλάδας. Γιατί, πράγματι, σ' εκείνο το φέρετρο ακουμπούσε η Ελλάδα.  

Νέα παιδιά σήκωσαν το φέρετρο. Το έβγαλαν έξω στον κόσμο κι από εκεί η λαοθάλασσα κατευθύνθηκε στην τελευταία κατοικία του ποιητή για να τον αποχαιρετήσει. Την προηγούμενη μέρα, χαράματα, στις 27 Φεβρουαρίου, στις 3.20π.μ., «έσβησε» ο μέγας ποιητής, ο Κωστής Παλαμάς. Το μαντάτο απλώνεται σ' όλη τη χώρα. Βαρύ το πένθος του αντιστεκόμενου λαού που, μετατρέπει την κηδεία του ποιητή σε παλλαϊκή, εθνική πράξη αντίστασης.