Δημήτρης Γληνός: Ο δάσκαλος της εξορίας

Γράφει ο Οικοδόμος
Αναδημοσίευση από το περιοδικό "ΑΤΕΧΝΩΣ"

Ο Δημήτρης Γληνός ξεχωρίζει ανάμεσα στην πλειάδα των λαϊκών αγωνιστών που απαρνήθηκαν τη «ζεστασιά» της ταξικής καταγωγής τους και τάχτηκαν με τους αδικημένους. Απαρνήθηκε την αστική τάξη που τον γέννησε και του παρείχε όλα τα εφόδια που θα τον έκαναν ένα λαμπρό ―από τα λαμπρότερα― μυαλά της, και αυτή δεν του το συγχώρεσε. Παρά το ότι δεν έπαψε ποτέ να αναγνωρίζει το κύρος του και να τον σέβεται, παράλληλα δεν έπαψε και να τον μισεί και να τον διώκει, δίχως έλεος, μέχρι το τέλος της ζωής του. Ο Γληνός πέθανε πρόωρα, με την υγεία του επιβαρημένη από τις κακουχίες μιας ζωής ταγμένης στην υπόθεση της εργατικής τάξης, έχοντας εκπληρώσει στο ακέραιο το χρέος που επίτασσε η συνείδησή του: «(…)τετράγωνο σα δωρική κολόνα το μυαλό του τοποθετήθηκε οριστικά στο στρατόπεδο του λαού. Πολλοί λένε ότι θέλουν την εξέλιξη αλλά φοβούνται την επανάσταση. Ο Γληνός δε δίστασε και πέρασε στην επανάσταση(…)».1

Ο περίπατος του καθηγητή

Τόσες μέρες φυσούσε ο βοριάς και ο πυρετός με είχε δεμένο στο κρεβάτι. Σήμερα βγήκε ο ήλιος και είμαι καλύτερα. Ας βγω να περπατήσω λίγο κατά το βουνό. Ισως απαντήσω στους δρόμους του χωριού και καμιάν ανθρώπινη μορφή και ακούσω και καμιάν ανθρώπινη λαλιά εκτός από την ειρωνική φωνή της Μαρίας, που έρχεται κάθε μέρα και μου φέρνει το γάλα και μου σκουπίζει και κοιτάζει τι κάνω, για να τ' αναφέρει σε κείνους που την έβαλαν να με υπηρετεί και να με κατασκοπεύει. Τα στενά δρομάκια του χωριού τα λιθόστρωτα, που ανηφοκατηφορίζουν, τα ρυμίδια όπως τα λέει η κυρα-Μαρία, πώς με κουράζουν! Σε κάθε πατησιά σκοντάφτω, γλιστρώ, πατώ με προσοχή. Μου φαίνεται πως θα πέσω, ερημιά, ψυχή στους δρόμους, στρίβω τις γωνιές, κοιτάζω τις αυλές. Μια φωνή παιδιακίσια ακούγεται σ' ένα σπίτι, θα είναι ως εφτά χρονώ κοριτσάκι. Συρτή και τραγουδιστή και μονότονη σαν ψαλμωδία «ονομαστική ο, ο, ο, γενική του, ου, ου, δοτική τω, ω, ω, αιτιατική τον, ον, ον, κλητική ω, ω, ω» και πάλι το ίδιο και πάλι το ίδιο.

Δημήτρης Γληνός

Στις 26 Δεκέμβρη 1943 πεθαίνει ο κομμουνιστής δάσκαλος Δημήτρης Γληνός, ο οποίος άφησε τη σφραγίδα του στο προοδευτικό και κομμουνιστικό κίνημα της χώρας μας. Η πορεία του Δημήτρη Γληνού είναι μια συνεχής πορεία «όλο προς τα αριστερά», όπως έλεγε ο ίδιος, ενώ αυτοβιογραφούμενος τόνιζε ότι η ιδεολογική του διαδρομή ήταν «από τον Μιστριώτη στον Λένιν».

«Η τριλογία του πολέμου» του Δημήτρη Γληνού, στην e-βιβλιοθήκη "Οικοδόμος"

«[…] Το βιβλίο του τόγραψε ο Δάσκαλος εξορισμένος στη Σαντορίνη, στις παραμονές του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, στα 1938. Είναι τόσο ζωντανό κι αληθινό, που νομίζει κανείς, πως ο «πόλεμος που έρχεται» δεν είναι ο χτεσινός που ήρθε, παρά ο αυριανός που ετοιμάζεται να ρθει. Η «Τριλογία του Πολέμου» είναι μοναδικό βιβλίο στην ιστορία της ελληνικής Σκέψης. Μοναδικό για την επιστημοσύνη του, την τετράγωνη λογική του, το ρεαλισμό του και τη διαλεχτική του: τη διαλεχτική του ιστορικού υλισμού, που έξω απ’ αυτόν καμιά γνώση των κοινωνικών φαινομένων δεν είναι μπορετή.

Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ Ο ΓΛΗΝΟΣ, του Κώστα Βάρναλη

Ο Δημήτρης Γληνός με τον Κώστα Βάρναλη και

τον Νίκο Καστρινό (συντάκτη του Ριζοσπάστη).

Σαν σήμερα, στις 22 Αυγούστου του 1882, γεννιέται στη Σμύρνη ο κομμουνιστής δάσκαλος Δημήτρης Γληνός. Με αφορμή αυτή την επέτειο μεταφέρουμε στο διαδίκτυο ένα κείμενο του Κώστα Βάρναλη, που δημοσιεύτηκε το 1946.

Αν θες να λέγεσαι παιδαγωγός...

Όπως έγραφε και ο Δ. Γληνός, ο σωστός παιδαγωγός είναι αυτός που «βλέπει στις νέες ψυχές τη δυνατότητα μιας καλύτερης ανθρωπότητας και θέτει ολόκληρο τον εαυτό του υπηρέτη της δημιουργίας της, βρίσκοντας σ' αυτή του την ενέργεια τη βαθύτατη ικανοποίηση του είναι του». Αν θες να λέγεσαι παιδαγωγός, να σμιλέψεις τις ψυχές των παιδιών σου, να διδάξεις πρέπει την ιστορική και επιστημονική αλήθεια, την ιστορία του λαού στους μαθητές σου. Να επιμείνεις να μάθουν τα ίδια γράμματα όλα τα παιδιά. Να αρνηθείς να ξεχωρίσεις τους μαθητές σου σε «καθυστερημένους» και «προχωρημένους». Οφείλεις να ανοίξεις πόλεμο με την ανισότητα και την αδικία, αφού γνωρίζεις καλά από την επιστήμη κι απ' τις ανθρώπινες αξίες πως όλοι δικαιούνται την ίδια μόρφωση!

«ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ» – ΣΧΟΛΕΙΟ – ΕΚΚΛΗΣΙΑ: Στην υπηρεσία της άρχουσας τάξης. Άρθρο του Δημ. Γληνού (1927)

Άρθρο γραμμένο στα 1927, στο οποίο ο μεγάλος δάσκαλος και στοχαστής Δημήτρης Γληνός αναλύει πως χρησιμοποιούνται από την άρχουσα τάξη ο τύπος, το σχολείο και η εκκλησία, για να δυναμώσει και να εδραιώσει την κυριαρχία της στο κοινωνικό σύστημα.

Ο άνθρωπος έχει ανάγκη να πιστέβει σε μερικά απόλυτα πράματα. Με τη διαφορά, πως και η πίστη του, και τα πράματα που πιστέβει, δεν είναι εξαρτημένα από τον ίδιο, παρά από την εποχή του. Οι αλήθειες, είναι κι αυτές φυτά, που ανθούν σε ωρισμένο έδαφος και το έδαφος το κοινωνικό αλλάζει αδιάκοπα. Τότες οι αλήθειες γίνονται ψέματα ή τουλάχιστο φαίνονται πόσο είναι σχετικές και όχι απόλυτες. Ο απλοϊκός άνθρωπος της εποχής μας — και στον όρο ο απλοϊκός περιλαβαίνονται όχι μόνο οι αγράμματοι, παρά και οι πολύ γραμματισμένοι, που είναι αδιαφώτιστοι σε ορισμένα ζητήματα — πιστέβει ακόμη για αλήθειες απόλυτες τρία ψέματα. Το πρώτο ψέμα είναι η «Κοινή Γνώμη, το δεύτερο ψέμα είναι «η παιδεία επάνω από τις κοινωνικές τάξεις»  και το τρίτο ψέμα είναι «η Εκκλησία κοινή μητέρα όλων των ανθρώπων».

Δημ. Γληνός: ένα κείμενο του 1932 ιδιαίτερα επίκαιρο 80 χρόνια μετά!

'Ενα κείμενο του Δημήτρη Γληνού, του μεγάλου κομμουνιστή παιδαγωγού μέλους του Π.Γ. του ΚΚΕ μέχρι το '43 που απεβίωσε, πρωτεργάτη του δημοτικιστικού κινήματος. Γραμμένο στην κορύφωση της μεγάλης οικονομικής κρίσης του 1932, που οδήγησε στην επίσημη πτώχευση της χώρας. Ένα κείμενο επίκαιρο που θα μπορούσε να γραφτεί και σήμερα, παίρνοντας υπόψη βέβαια τις ιστορικές αναλογίες αφού και τότε (όπως και τώρα) μεγάλα θύματα της κρίσης ήταν χιλιάδες παιδιά. Τότε μόνο ελληνόπουλα. Σήμερα ελληνόπουλα και μεταναστόπουλα. Τα παιδιά που πηγαίνουν νηστικά στο σχολείο. Αυτά που προσπάθησαν να κρύψουν και να εξαφανίσουν λες και δεν υπάρχουν, δεν πεινούν δεν αγωνιούν, οι κυβερνώντες υπηρέτες της τρόικα. Για να καταλήξουν ναι μεν στη παραδοχή της πραγματικότητας, που οι ίδιοι δημιούργησαν, και να προτείνουν τα ξεφτιλισμένα "μικρογεύματα" με διαχωρισμό των παιδιών σε πεινασμένα και χορτάτα!