Το μυθιστόρημα του Κώστα Μπόση: "ΔΥΣΚΟΛΕΣ ΜΕΡΕΣ" – Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, 60 χρόνια μετά την κυκλοφορία του στις Λαϊκές Δημοκρατίες, από την e-βιβλιοθήκη "Κώστας Πουρναράς (Μπόσης) "

22 χρόνια από τη μέρα που έφυγε από τη ζωή ο Κώστας Πουρναράς (Μπόσης) -2 Απρίλη 1994- και 60 από την έκδοσή του,  το ομώνυμο ιστολόγιο προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, μέσω της "e-βιβλιοθήκης Κώστας Πουρναράς (Μπόσης)", το μυθιστόρημα «ΔΥΣΚΟΛΕΣ ΜΕΡΕΣ».

Έκδοση με τα υλικά της εκδήλωσης στην Ανέζα Άρτας, από την e-βιβλιοθήκη “Κώστας Πουρναράς (Μπόσης)”

Μια συγκεντρωτική έκδοση 70 σελίδων με τα υλικά της εκδήλωσης τιμής και μνήμης για τον αγωνιστή δάσκαλο και λογοτέχνη Κώστα Πουρναρά (Μπόση), στην Ανέζα Άρτας (23/1/2016), προσφέρει στους αναγνώστες η e-βιβλιοθήκη του ιστολογίου Κώστας Πουρναράς (Μπόσης). Με τον τρόπο αυτό ο κάθε χρήστης του διαδικτύου μπορεί να διαβάσει αλλά και να "κατεβάσει" στον υπολογιστή του:

Μαζική πανεξόρμηση του ΚΚΕ και της «Λαϊκής Συσπείρωσης» στα χωριά των Τζουμέρκων τη Δεύτερη μέρα του Πάσχα - Ομιλία και συζήτηση στην Κυψέλη και στους Μελισσουργούς (ΦΩΤΟ)

Στην πλατεία της Κυψέλης

Τρία κλιμάκια του ΚΚΕ και της «Λαϊκής Συσπείρωσης» με επικεφαλείς τον Βασίλη Ζιώβα, υποψήφιο αντιπεριφερειάρχη Άρτας, τον Χρήστο Λύκο, υποψήφιο Δήμαρχο Κεντρικών Τζουμέρκων και Βησσαρίωνα  (Ράκια) Ζιώβα υποψήφιο στο Δήμο Αρταίων, πραγματοποίησαν μαζική πανεξόρμηση στα χωριά των Τζουμέρκων. Η περιοδεία έγινε την Δεύτερη μέρα του Πάσχα, με μοίρασμα υλικού, συζητήσεις και ομιλία στην πλατεία της Κυψέλης.

ΠΑΣΧΑ ΦΑΝΤΑΡΩΝ - Το δώρο

"Ο φαντάρος Αντρέας Σκαρίμπας είναι σκοπός πρωινό νούμερο. Στέκει μαρμαρωμένος πάνω σε ένα κοτρώνι σαν κολώνα. Στο μυαλό του πλήθος σκέψεις φαίνουνται και χάνουνται, παλεύουν και τον βασανίζουν. Κι’ απ’ τον κυκεώνα μέσα φως και δρόμο δε βλέπει.

Κ. Μπόση: "ΕΜΕΙΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ" – Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, 61 χρόνια μετά την κυκλοφορία του στις Λαϊκές Δημοκρατίες

Σήμερα,  που συμπληρώνονται 20 χρόνια από τη μέρα που έφυγε από τη ζωή ο Κώστας Πουρναράς (Μπόσης), έχουμε τη χαρά και την τιμή να προσφέρουμε στο αναγνωστικό κοινό ―για πρώτη φορά στην Ελλάδα― το βιβλίο του «ΕΜΕΙΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ» (μυθιστόρημα).

20 χρόνια από τον θάνατο του Κώστα Μπόση

Σαν σήμερα, στις 2 Απρίλη του 1994, έφυγε από τη ζωή ο κομμουνιστής δάσκαλος, λαϊκός αγωνιστής και διακεκριμένος συγγραφέας Κώστας Πουρναράς (Μπόσης).

Γεννήθηκε το 1908 στη Χώσεψη (Κυψέλη) Άρτας. Σπούδασε δάσκαλος στα Γιάννενα. Έγινε μέλος του ΚΚΕ σε νεαρή ηλικία και ήταν γραμματέας της ΚΟ Άρτας πριν το 1936. Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου τον εξόρισε στον Αη Στράτη. Είναι από τους ελάχιστους που άντεξε το μεγάλο μαρτύριο της πείνας (33 εξόριστοι πέθαναν από την πείνα στον Αη Στράτη το 1941). Απέδρασε με όσους επέζησαν και βρέθηκε στη Μακεδονία, από όπου πήρε δραστήρια μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Στη συνέχεια κατατάχτηκε στο ΔΣΕ. Ήταν λοχαγός Πολιτικός Επίτροπος της 107ης Ταξιαρχίας. Το 1948 τραυματίστηκε βαριά, νοσηλεύτηκε στη ΛΔ Ουγγαρίας και επέστρεψε ξανά στο Γράμμο.

Απρόσμενα μεγάλη η αποδοχή στο διαδίκτυο του βιβλίου του Κ. Μπόση "ΑΗ ΣΤΡΑΤΗΣ, η μάχη της πείνας των πολιτικών εξόριστων στα 1941"

Το εξώφυλλο της επανέκδοσης του Αη Στράτη
(φωτογραφική αναπαρωγή της πρώτης έκδοσης
του Εκδοτικού Τμήματος της ΚΕ του ΚΚΕ)

Όταν την Κυριακή 21 Απρίλη του  2013 ανεβάζαμε, σε ηλεκτρονική μορφή -  pdf, στο διαδίκτυο το βιβλίο του Κώστα Μπόση  "ΑΗ ΣΤΡΑΤΗΣ, η μάχη της πείνας των πολιτικών εξόριστων στα 1941" (Έκδοση της ΚΕ του ΚΚΕ, Μάρτης 1947) δεν μπορούσαμε να φανταστούμε ούτε στο ελάχιστο την τόσο μεγάλη αποδοχή που θα συναντούσε από το αναγνωστικό κοινό.

Η πεζογραφία των πολιτικών προσφύγων

Ο Λογοτεχνικός Κύκλος το 1956 στο Ντεζ της Ρουμανίας. Από
αριστερά: Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, Κώστας Μπόσης, Έλλη
Αλεξίου, Τάκης Αδάμος, Νίκος Κυτόπουλος, Απόστολος Σπήλιος.*

Η λογοτεχνία των πολιτικών προσφύγων έχει μονοπωλήσει τους τελευταίους μήνες τα αναγνωστικά ενδιαφέροντα μου. Είναι ένα πεδίο ευρύ με μεγάλο ενδιαφέρον.

«Χαζοπροβατίνα!...»

(Φωτ.: Σπύρος. Μελετζής)

Τη νύχτα κοιμάται στο χάνι. Τη μέρα ψάχνει για χαμαλοδουλιές. Μια Κυριακή καθόταν στο κεφαλόσκαλο και μπάλωνε το παντελόνι του. Μιά παρέα χτίστες, κουβαλώντας τα σύνεργά τους, ―σφυριά, μυστριά, σκεπάρνια…― ανέβηκαν την ξύλινη σκάλα και μπήκαν στην ίδια κάμαρα. Ο καθένας έπιασε μιά θέση κι απίθωσε το μπογαλάκι του στο πάτωμα, δίπλα στον τοίχο. Σαν ταχτοποιήθηκαν κι έγινε ησυχία, άρχισαν μια συζήτηση, που πότε άναβε και πότε καταλάγιαζε.

Μετά από 46 χρόνια ξανά στη δημοσιότητα το ιστορικό κείμενο-αφιέρωμα του Κ. Μπόση για τον Χρήστο Μαλτέζο – Ελάχιστος φόρος τιμής στα 75 χρόνια από τη στυγερή δολοφονία του κομμουνιστή ήρωα

Τον Φλεβάρη του 1967 δημοσιεύεται στο περιοδικό του ΚΚΕ «Νέος Κόσμος» ένα κείμενο-αφιέρωμα του Κώστα Μπόση στον ήρωα κομμουνιστή ηγέτη Χρήστο Μαλτέζο, Γραμματέα της ΟΚΝΕ, που δολοφονήθηκε από τα όργανα της  μεταξικής δικτατορίας στις 22 Νοέμβρη του 1938 με άγρια βασανιστήρια στις φυλακές της Κέρκυρας. Το άρθρο ήταν ενταγμένο στον κύκλο αφιερωμάτων του περιοδικού με τίτλο «Μορφές αγωνιστών». Πολλά μεταγενέστερα άρθρα που αναφέρονται στην ΟΚΝΕ και στον Χρ. Μαλτέζο έχουν σαν πηγή τους το κείμενο του Κ. Μπόση, όμως το ίδιο το κείμενο, ολόκληρο, δεν έχει ξαναδημοσιευτεί ποτέ ―εδώ και 46 χρόνια― από τότε.  Στα πλαίσια της έρευνας που ξεκίνησε (και συνεχίζεται) το ιστολόγιο Κώστας Πουρναράς (Μπόσης), για τη ζωή και το έργο του αξέχαστου λογοτέχνη-λαϊκού αγωνιστή, το ανακαλύψαμε στο "Επιμορφωτικό Κέντρο Βιβλιοθήκη - Αρχείο «Χαρίλαος Φλωράκης»".

Ο κατάλογος με τα ονόματα των κομμουνιστών εξόριστων που δραπέτευσαν από τον Αη Στράτη στις 17/6/1943 (blog Κώστας Πουρναράς - Μπόσης)

Για τεχνικούς λόγους η τελευταία ανάρτηση του blog Κώστας Πουρναράς (Μπόσης), με τίτλο «Ο κατάλογος με τα ονόματα των κομμουνιστών εξόριστων που δραπέτευσαν από τον Αη Στράτη στις 17/6/1943» δεν «ανεβαίνει» στον blogger, με αποτέλεσμα να μην ενημερώνονται οι λίστες των φιλικών ιστολογίων και οι αναγνώστες του blog.  
Για να δείτε την ανάρτηση πατήστε ΕΔΩ.

70 χρόνια από την απόδραση των εξόριστων του Αη Στράτη

ΑΗ ΣΤΡΑΤΗΣ - Αρχείο Βασ. και Βύρ. Μανικάκη

Άη Στράτης, τόπος μαρτυρίου των εξόριστων κομμουνιστών, 17 του Ιούνη 1943. Ένα καΐκι δένει το ξημέρωμα σ’ έναν απόμερο όρμο. Από μέσα ξεπηδούν οι μαχητές του ΕΛΑΝ Θανάσης Στράντζαλης και Νίκος Χουρμούζης. Με την καθοδήγηση του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ έχει οργανωθεί η απόδραση των εξόριστων που κρατούνται στο νησί από τα χρόνια της μεταξικής δικτατορίας. Όσων δηλαδή επέζησαν από τη μάχη με τον θάνατο από την πείνα (6 Νοέμβρη 1941- αρχές Μάρτη 1942) που τους επέβαλαν οι δεσμοφύλακές τους, συνεργάτες των Γερμανών καταχτητών.

Ο "ΑΗ ΣΤΡΑΤΗΣ" του Κώστα Μπόση σε ηλεκτρονική μορφή στο Διαδίκτυο

Τον Μάρτη του 1947 το Εκδοτικό Τμήμα της ΚΕ του ΚΚΕ προλόγισε και εξέδωσε ένα βιβλίο - συνταρακτικό ντοκουμέντο. Τίτλος του "ΑΗ ΣΤΡΑΤΗΣ, η μάχη της πείνας των πολιτικών εξορίστων στα 1941". Δημιουργός του ο αταλάντευτος κομμουνιστής, φωτισμένος δάσκαλος, καταξιωμένος συγγραφέας, αργότερα και μεταφραστής της ρώσικης κλασικής λογοτεχνίας (εξόριστος κι ο ίδιος στον Αη Στράτη από την περίοδο της μεταξικής δικτατορίας μέχρι το 1941) ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΣΗΣ (Πουρναράς).

Μετά τη Βάρκιζα…

Το παχύ όψιμο χιόνι σκεπάζει τα χωράφια, τους λόγγους, τους γκρεμούς, τους δρόμους, τις πλαγιές και κατεβαίνει ως τον κάμπο. Στον ουρανό ούτε ένα συνεφάκι. Φυσάει παγωμένο βοριαδάκι. Το χωριό Ανεμόζυγος, που είχε μείνει έρημο στα χρόνια της κατοχής, ζωντάνεψε. Απ’ τις στέγες κρέμονται κρούσταλα, απ’ τα μπουχαριά ανεβαίνει καπνός, στα τζάκια κάθονται αντάρτες. Οι συζητήσεις πότε ανάβουν, πότε καταλαγιάζουν, πότε γίνονται μικροκαυγάδες και πότε παίρνουν έναν τόνο πικρής απαγοήτευσης. Τα τραγούδια του αγώνα, οι συνηθισμένες αφηγήσεις για πορείες, διεισδύσεις, μάχες… τα σχέδια για το μέλλον έχουν σβήσει.

Γιατί χάσαμε την Επανάσταση;

Ανυπόφορη βώχα και ζέστη. Η πόρτα δεν έχει παραθυράκι να γίνεται ρεύμα και να φεύγει ο βρώμικος αέρας. Οι μύγες κάθονται στη «βούτα», ανεβοκατεβαίνουν στους τοίχους κι όταν αυτός ξεχνιέται ή ξαπλώνει και κλείνει τα μάτια, πέφτουν απάνω του να τον φάνε. Τη νύχτα έχει να κάνει με τους κοριούς και τα ποντίκια. Για να ξεφύγει απ’ το σήμερα, αναπολεί τα περασμένα. Άνθρωποι, πράγματα και γεγονότα, παλιά και καινούργια, μικρά και μεγάλα, μπαίνουν στο ίδιο καζάνι, ανακατεύονται, σμίγουν, χωρίζουν και πάλι σμίγουν, χάνονται και πάλι παρουσιάζονται… Η αμαρτωλή Ρώμη με τις μηχανοραφίες της, τα εγκλήματα και τον εκφυλισμό της… παιδεύεται να κρατηθεί στην εξουσία και οι δούλοι με το Σπάρτακο παλεύουν να τη ρίξουν… Ένας κόσμος πεθαίνει κι απ’ τα συντρίμια του γενιέται ένας άλλος… Αλάζει η μορφή, το χρώμα, η εποχή… όμως η πορεία μένει η ίδια: Σκληρή, ματωμένη, ανοδική…

"-Σκάβουμε το δρόμο της προόδου" (Αη Στράτης 1943).

Σωζόμενο συρματόπλεγμα του στρατοπέδου,
στον Αη Στράτη.

Αργότερα, βρέθηκα στης ζωής το σταυροδρόμι, δεξιά δρόμος πλατύς στρωμένος από αιώνες. Πατημένος από μυριάδες. Πλήθη περνούσανε, βαδίζανε, χάνονταν. Πέρα φάνταζε χλοερό λιβάδι. Πολιτείες πανώριες. Κι άκουγες λαγούτα και βιολιά.  Ζωή, κίνηση, χαρά. Ζερβιά ένα μονοπατάκι, μόλις ξεχώριζε, ανάμεσα από πέτρες και κλαδιά. Μια χούφτα άνθρωποι δουλεύανε, σκάβανε το μονοπάτι. Τους ζύγωσα περίεργα.

"καλή πατρίδα..."

Έκθεση για τις Ελληνικές κοινότητες των πολιτικών προσφύγων στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης, με τίτλο «καλή πατρίδα…», διοργανώνει το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων. Το τέλος του εμφυλίου πολέμου βρίσκει την Ελλάδα σε τραγική κατάσταση. Οι ανθρώπινες απώλειες και οι υλικές καταστροφές από την εμφύλια σύγκρουση της περιόδου 1946-49 έρχονται να προστεθούν σε εκείνες των χρόνων του πολέμου και της κατοχής.

Μια από της δραματικότερες επιπτώσεις του εμφυλίου πολέμου είναι και η οδύσσεια χιλιάδων ανθρώπων, κυνηγημένων από το επίσημο ελληνικό κράτος, στις χώρες της σοσιαλιστικής Ευρώπης μέχρι και την Τασκένδη της Σοβιετικής Ένωσης (Ουζμπεκιστάν). Πτυχές της ιστορίας αυτού του εκπατρισμένου για πάνω από 30 χρόνια, ελληνισμού και των κοινοτήτων που δημιούργησε, παρουσιάζει η έκθεση του Ιδρύματος.

Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων,

Λεωφόρος Αμαλίας 14, Πλατεία Συντάγματος, Αθήνα

Ώρες λειτουργίας:

Καθημερινά 10:00-21:00

Σάββατο-Κυριακή 10:00-15:00

Η είσοδος είναι ΕΛΕΥΘΕΡΗ.

Πριν ξεκινήσετε,

τηλεφωνήστε στο 210 3735109 για επιβεβαίωση των ωρών λειτουργίας.

Η έκθεση θα είναι στη διάθεση του κοινού μέχρι το τέλος του χρόνου.

Αξίζει να πάτε!

 

 

 

 

Αναδημοσίευση από http://www.kostasbosis.blogspot.com/

 

Στα 70χρονα της ίδρυσης του ΕΑΜ. Οι αδελφοί Μπαρτζώκα από την Κυψέλη Άρτας

Δημήτρης και Αλέκος Μπαρτζώκας

Προς τιμή των 70χρονων από την ίδρυση του ΕΑΜ, κάνουμε σήμερα μια ιστορική αναφορά σε δυο συντοπίτες, σε δυο νεαρά παλικάρια που θυσίασαν τη ζωή τους πριν 67 χρόνια για τη λευτεριά της πατρίδας. Την ιστορία των δύο ηρώων δημοσιεύει για πρώτη φορά η εφημερίδα «Ηχώ της Άρτας» στο φύλλο της 25/6/2011, σε κείμενο του Κώστα Τάτση, το οποίο παρουσιάζουμε.

Πριν 67 χρόνια στο χώρο της Νέας Ιωνίας και Νέου Ηρακλείου σκοτώθηκαν σε μάχη με Γερμανούς και Γερμανοτσολιάδες, μετά από προδοσία, τα αδέλφια Δημήτρης και Αλέκος Μπαρτζώκας. Ήταν στελέχη του ΚΚΕ και αξιωματικοί του εφεδρικού Τάγματος του ΕΛΑΣ που είχε δράση στον προαναφερόμενο χώρο και κύριο πυρήνα συμμετοχής τους ανθρακωρύχους της Καλογρέζας.

Η καταγωγή των παλικαριών ήταν από το χωριό Κυψέλη (παλαιά ονομασία Χώσεψη), του δήμου – σήμερα – Κεντρικών Τζουμέρκων νομού  Άρτας. Ο συγχωριανός τους Χρήστος Νταβατζής θυμάται και αφηγείται:

« Ο πατέρας τους ήταν χασάπης, και είχε κρεοπωλείο στο χωριό, η μητέρα τους νοικοκυρά. Είχαν συνολικά εφτά παιδιά, πέντε αγόρια, Δημήτρης, Αλέκος, Στέφανος, Γεράσιμος, Χρήστος, και δύο κορίτσια, την Ελένη και την Παρασκευή.

Ο Δημήτρης που στο χωριό τον φώναζαν «Μίμη» τελείωσε το δημοτικό σχολείο στο χωριό του και σπούδασε σε κάποια σχολή. Προπολεμικά εργάστηκε ως γραμματέας του Ειρηνοδικείου Άρτας. Ερχότανε τις Κυριακές στο χωριό από την Άρτα, καλά ντυμένος και είχε ατελείωτες συζητήσεις με χωριανούς όλους των ηλικιών, με μεγαλύτερη προσέγγιση στους νέους. Ήταν χαρισματικός ομιλητής και προσέλκυε τους συνομιλητές του.

Δημήτρης Μπαρτζώκας (1912-1944)

Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα μαθεύτηκε στο χωριό πως εκδιώχθηκε από το Ειρηνοδικείο αφού κατηγορήθηκε κατόπιν καταγγελίας, για συμμετοχή του στις οργανώσεις ΟΚΝΕ και ΚΚΕ.

Σημαντική επίδραση στη διαμόρφωση του κομμουνιστή Δημήτρη Μπαρτζώκα είχε η γνωριμία του και οι άριστες σχέσεις που διατηρούσε με το δάσκαλο του χωριού Ανέζα Άρτας  Κώστα Πουρναρά (Μπόση), συγχωριανού του, στέλεχος του ΚΚΕ, αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης, και μετέπειτα πολιτικό πρόσφυγα σε ΕΣΣΔ και Ρουμανία, καταξιωμένο συγγραφέα.

Μετά την εκδίωξή του από το Ειρηνοδικείο Άρτας, ο Δημήτρης δεν έδωσε ξανά σημεία ζωής και μόνο την άνοιξη του 1944 μαθεύτηκε στο χωριό το ηρωικό του τέλος, μαζί με τον αδελφό του.

Ο Αλέκος  Μπαρτζώκας ήταν μικρότερος από το Δημήτρη. Αφού τελείωσε το δημοτικό σχολείο στο χωριό, έφυγε για την Αθήνα όπου εργάστηκε στην οδό Μητροπόλεως με την ειδικότητα του γουναρά.»

Ο Αλέκος Μπαρτζώκας με το ψευδώνυμο «καπετάν Γιώργος» είχε το βαθμό του Λοχαγού, και ο Δημήτρης με το ψευδώνυμο «καπετάν Στέλιος» το βαθμό του Ταγματάρχη του εφεδρικού ΕΛΑΣ που συγκροτήθηκε στην περιοχή Νέας Ιωνίας – Νέου Ηρακλείου, στις εργατικές συνοικίες,  το 1943.

Αλέξανδρος Μπαρτζώκας (1920-1944)

Τα αδέλφια ζούσαν στην περιοχή Καναπίτσα (σήμερα ανήκει στο Νέο Ηράκλειο). Μαζί τους έμενε κάποιος Ιπποκράτης και ο Παναγιώτης Γκοβάς. Στο Τάγμα τους υπήρχε μεγάλη συμμετοχή των ανθρακωρύχων της Καλογρέζας. Η δράση του Τάγματος του εφεδρικού ΕΛΑΣ προκαλούσε διαρκώς ανησυχία στις κατοχικές δυνάμεις και τους συνεργάτες τους.

Τα δύο αδέλφια κρατούσαν την οργάνωση σε βαθιά παρανομία. Στο σπίτι που διέμεναν, εργάζονταν εντατικά και εκτός του οπλισμού τους διέθεταν και ασύρματο για επικοινωνία με την ανώτερη στρατιωτική διοίκηση. Μετά από προδοσία, στις 5 Φλεβάρη 1944, Γερμανοί και Γερμανοτσολιάδες στήσανε μπλόκο έξω από το σπίτι τους. Ακολούθησε συμπλοκή. Ο Αλέκος σκοτώθηκε επιτόπου, ενώ ο Δημήτρης βαριά τραυματισμένος μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου όπου εκτελέστηκε στις 20 Φλεβάρη 1944. Ο Δημήτρης ήταν 32 ετών και ο Αλέκος 24.

Στο χώρο της θυσίας βρίσκεται σήμερα το Πνευματικό κέντρο του Δήμου Ηρακλείου, σε τοίχο του οποίου βρίσκεται εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα με τα ονόματα των δύο ηρώων αδελφών και την ημερομηνία του ένδοξου χαμού τους. Με την τοποθέτηση της πλάκα αυτής έγινε μεγάλη εκδήλωση που διοργάνωσαν τα τοπικά παραρτήματα ΠΕΑΕΑ με μεγάλη  συμμετοχή  του κόσμου. Η μαρμάρινη πλάκα στέκει εκεί για να θυμίζει στους νεότερους την ηρωική θυσία των δυο νεαρών παλικαριών που θυσίασαν τα νιάτα τους για να ζήσουν οι επόμενες γενιές των Ελλήνων ελεύθερες.

Η μαρμάρινη πλάκα σήμερα στον τόπο της θυσίας

Πηγές:  

1)      Αναμνήσεις αγωνιστών ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης, περιοχής Νέας Ιωνίας

2)      Συζήτηση με τον Κώστα Σπυρόπουλο, πρώτο πρόεδρο του παραρτήματος Νέας Ιωνίας, που βρήκε και τις φωτογραφίες των δυο ηρώων.

3)      Συνέντευξη του Χρήστου Νταβατζή, συγχωριανού των δυο παλικαριών.

Ο «Οικοδόμος» ευχαριστεί τον Χρήστο Ν. Πουρναρά από την Κυψέλη Άρτας, για την παραχώρηση του φύλλου της εφημερίδας, από το αρχείο του.

"ώσπου να πάψει ο άνθρωπος να τρώει τον άνθρωπο..."

Η Ελλάδα σέρνει το χορό, ψηλά, με τους αντάρτες

- χιλιάδες δίπλες ο χορός, χιλιάδες τα τραπέζια –

κι είναι οι νεκροί, στα ξάγναντα, πρωτοπανηγυριώτες!

                                                               Αγγ. Σικελιανός

Έτσι…

Περασμένα μεσάνυχτα. Το χωριό ξαποσταίνει στην αγκαλιά του βράχου, η θάλασσα κοιμάται, βυθισμένη ηδονικά στη νυχτερινή γαλήνη, τ’ αστέρια τρεμοσβήνουν στον ολοκάθαρο σκοτεινό ουρανό. Σιγαλιά… Μόνο ένα μοτόρ ακούγεται στ’ ανοιχτά κι ένας σκύλος στην αντικρινή πλαγιά γαυγίζει κάποιο διαβάτη.

Απ’ τους τάφους τ’ Αη-Γιάννη και του αγίου Μηνά βγαίνουν οι νεκροί και μαζεύονται στους Ανεμόμυλους. Κάθονται καταγής διπλοπόδι, ξαπλώνουν πάνω στα ζεστά χαλίκια, τα μπρούμυτα ή στο πλευρό, κοιτάζουν, αφουγκράζονται, συλλογιούνται, κουβεντιάζουν…

Μακριά αστραπές αυλακώνουν τον ορίζοντα κι ο αχός της μάχης που όλο και δυναμώνει, φτάνει ως εδώ. Ο λαός προχωράει κι ανεβαίνει, παλεύει και τραγουδάει – τραγούδια παλιά σε καινούριο σκοπό, τραγούδια καινούρια σε παλιό σκοπό, τραγούδια καινούρια σε καινούριο σκοπό…

Βουνά και κάμποι, χωριά και πολιτείες, οι δρόμοι, οι φυλακές, τα στρατόπεδα, η κάθε πιθαμή γης έγιναν πύρινο καμίνι και μέσα απ’ τις φλόγες και τους καπνούς, τα ερείπια και τις κρεμάλες, το αίμα, τα δάκρυα και το τραγούδι προβαίνει η Πατρίδα γεμάτη πληγές και δόξα.

Οι νεκροί τ’ Αη-Στράτη κοιτάζουν, αφουγκράζονται, συλλογιούνται, κουβεντιάζουν:

«Πόσο φτωχή και μακρινή, λέει ο Μπάμπης, φαίνεται η δική μας εποχή… Τότε κάμποσοι δεν άντεξαν σε μια απλή εξορία και γύρισαν πίσω ντροπιασμένοι… Σήμερα έγιναν ήρωες και τα μωρά».

«Χωρίς σπορά, απαντάει ο Τραγιανός, δεν έχει και σοδιά. Κι αν η βαρυχειμωνιά καίει κάμποσα φύτρα… τι να γίνει;!»

«Πήραν κι οι γυναίκες ντουφέκια, αναστενάζει ο Μηνάς… Εμείς;! Διακόσιοι τόσοι νομάτοι δεν τολμήσαμε να πιάσουμε δέκα χωροφυλάκους, να τους δέσουμε και να φύγουμε… Ύστερα… χάθηκε τσάμπα τόσος κόσμος».

Χαμογελάει ο Σιντό Καλή. «Στη θάλασσα έπεσε και το δικό μας λαγκαδάκι…»

«Σκυτούδη! Φωνάζει ο Παπαδάτος. Κοντεύει να φέξει. Φέρε το πουκάμισό σου, κείνο το ματωμένο, να στήσουμε κι εμείς μια κόκκινη σημαία πάνω απ’ το μετερίζι μας…»

Στην κορφή του βράχου μαζεύονται οι Αναφιώτες… Στην Καισαριανή μια μακριά σειρά ανεβαίνει με το Ναπολέοντα μπροστά. Φτάνουν στην κορφή, στέκουν κι αγναντεύουν την αδούλωτη πόλη στα πόδια τους, και καραουλίζουν την ανθρωπότητα πέρα απ’ τα σύνορα, πέρα από το σήμερα.

Και τραγουδούν και χορεύουν. Το όνειρό τους γίνεται πραγματικότητα.

Στο Κούρνοβο και σ’ όλες τις βουνοκορφές της Πατρίδας μας τις βραδιές αυτές, τις γλυκιές και σκοτεινές, «βγαίνουν στα ξάγναντα οι πρωτοπανηγυριώτες», έρχεται κι η Κλεφτουριά του ’21, κι άλλοι από πολύ μακρύτερα ακόμα,

κι οι ψυχές τους – οι ψυχές των αγωνιστών ποτέ δεν πεθαίνουν – πιάνονται «στο χορό, που σέρνει η Ελλάδα, ψηλά, με τους αντάρτες» κι αυγαταίνουν οι «χιλιάδες δίπλες του χορού» κι αυγαταίνουν οι «χιλιάδες τα τραπέζια».

Κι αύριο, και μεθαύριο, ώσπου να πάψει ο άνθρωπος να τρώει τον άνθρωπο, κι άλλες ψυχές θα μπουν στο χορό.

Ένα ακόμη απόσπασμα (τελευταίο) από το μυθιστόρημα του Κώστα Μπόση "Ο ΚΡΑΒΑΡΙΤΗΣ", (εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, 1983), που (ξανα)διάβασα αυτό τον καιρό.

"Έτσι ήταν ο κόσμος πάντοτε, έτσι είναι και σήμερα, έτσι θα είναι και αύριο. Έτσι τον έφτιαξε ο θεός..."





Εδώ και κάμποσα χρόνια η ζωή του χωριού, σκληρή σαν τα πέτρινα βουνά του τόπου, έδειχνε να μη σαλεύει καθόλου. Στο κέντρο του χωριού καμιά τριανταριά σπίτια και τ’ άλλα σκόρπια στους τέσσερους ανέμους .

Τα παιδιά γεννιούνταν στα χωράφια το καθένα με το ριζικό του, εκεί μεγάλωναν,όσα μεγάλωναν, και κει πέθνησκαν, όταν έρχονταν το «πλήρωμα του χρόνου».

Το σπίτι, το χωράφι, το μαντρί και τα ζωντανά όλος ο κόσμος. Τύχαινε και ολόκληρη βδομάδα να μη σταυρωθούν δυο άνθρωποι να πουν μια καλημέρα. Στις οχτώ ή στις δεκαπέντε πετιούνταν κανένας στην εκκλησιά να κάνει δυο κλώνια σταυρό, να κουβεντιάσει με τους άλλους για τις κακομοιριές του, να βρει δανεικό αλεύρι…

Η φτώχεια ήταν πράμα θεϊκό. Έπρεπε να υποφέρει ο δούλος του θεού σε τούτο τον ψεύτικο κόσμο, για να κερδίσει τον αιώνιο. Δεν παραπονιουνταν, γιατί κανένας δεν τους… αδικούσε. Ούτε ζήλευαν, γιατί όλοι βρίσκονταν στην ίδια μοίρα.

Κι αν ξεχώριζαν δυο – τρεις, ο Τσικνής, ο δάσκαλος και ο παπάς… Με τον ιδρώτα του προσώπου τους κέρδιζαν κι αυτοί το ψωμί τους. Άλλωστε, ο πάσα – ένας δεν μπορεί να γίνει πρόεδρος, δάσκαλος ή παπάς και το χωριό χωρίς «κεφάλια» θα χάνονταν.

Πάλευαν με τη γη, με τον καιρό, με τους γειτόνους, αρχίζοντας, και ζούσαν «ήσυχοι», γιατί είχαν βρει την «απόλυτη» αλήθεια: Έτσι ήταν ο κόσμος πάντοτε, έτσι είναι και σήμερα, έτσι θα είναι και αύριο. Έτσι τον έφτιαξε ο θεός.

Μα η ζωή, ό,τι κι αν πεις, είναι ζωή. Ο Χρήστος ο Φλώρος – γραμματοδάσκαλος και δεξιός ψάλτης- που μάθαινε τα παιδιά ανάγνωση και αριθμητική και τον συντηρούσε το χωριό, γέρασε. Κράτησε ως τα στερνά το πρώτο στασίδι και το ψαλτιλίκι και παραχώρησε το δασκαλίκι στο γιο του, που είχε δίπλωμα.

Στην πλατεία έφτιαξε πρώτα η εκκλησία ένα μικρό μαγαζί και σε λίγα χρόνια φύτρωσαν κι άλλα τρία. Τα βραδάκια – ακόμα και τις καθημερινές- μαζεύονταν παρεούλες για κανένα ούζο. Το ούζο έφερνε το τσιγάρο, το τσιγάρο τις συζητήσεις, τους καυγάδες κι άναβαν τα αίματα.

Έβαλαν τηλέφωνο και στις αρχές όλοι τους ήταν σίγουροι πως κάποια παγίδα τους είχαν στήσει, να τους μαζεύουν τους παράδες. Πώς μπορούσε να μιλάς εδώ ,και σιγά μάλιστα ,και ν΄ ακούγεται μακριά ,στην πόλη και πιο πέρα ακόμα;

Ο Κατραμάς,  μπακάλης ,για να τραβήξει πελατεία, έφερε γραμμόφωνο κι ο κόσμος κοίταζε μέσα στο χωνί κι έψαχνε κάτω απ΄ τον πάγκο vα βρει τοv τραγουδιστή . Ο δάσκαλος διάβαζε κάποτε εφημερίδα, την έδινε και στον παπά. Ζήλεψε ο πρόεδρος κι αγόρασε κι αυτός , μια-δυο φορές το μήνα , να τον βλέπουν οι χωριανοί , να τoν σέβονται  και να τον ακούν.

Κάμποσοι πήγαιναν σ’ άλλα μέρη να βρουν δουλιά. Εκεί ανακατεύονταν με άλλους ανθρώπους, κάτι άκουγαν, κάτι μάθαιναν και γύριζαν μ’ άλλον αέρα στο Κακοχώρι. Μερικοί έστειλαν τα παιδιά τους σε μεγαλύτερα σχολειά. Πολλοί νέοι ξενητεύονταν…

Έφτασε ο εισπράκτορας, ο χωροφύλακας, ο δασικός… και βοήθησαν τη σκέψη του αγρότη. Έτσι η παλιά «κάλμα» τελείωσε. Άλλαξε το κλίμα και στην ατμόσφαιρα πλανιέται τώρα κάποια ανησυχία.

Τα «κεφάλια» του χωριού, για να φυλάξουν το λαό, που τους είχε εμπιστευτεί ο θεός και το κράτος, για να τον σκιάξουν, έλεγαν πως αλλού, εκεί κατά τη Ρωσία, έγιναν και γίνονται τέρατα και σημεία. Οι αγρότες απ’ τη μια φοβήθηκαν κι απ’ την άλλη πονηρεύτηκαν. Θα ήθελαν να μάθουν τι σόι ήταν εκείνα τα «τέρατα και σημεία».

[Άλλο ένα απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Κώστα Μπόση «Ο ΚΡΑΒΑΡΙΤΗΣ», που (ξανα)διαβάζω αυτόν τον καιρό. Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 1983.]